Geplaatst op

Stikstof en helm


SoortenNL

02-okt-2022De gevolgen van het teveel aan stikstof voor de natuur zijn complex en voor veel mensen blijven ze onduidelijk en vaag. Maar de overmatige stikstofdepositie heeft wel degelijk hele concrete gevolgen voor planten en dieren in ons land. Door korte soortportretten probeert SoortenNL het probleem van stikstof inzichtelijk te maken. Vandaag helm.

Helm zorgt voor de vastlegging van duinen

Helm zorgt voor de vastlegging van duinen (Source: Saxifraga – Hans Boll)

Bijna iedereen kent het verhaal van helm, het gras waaraan Nederland zijn bestaan dankt. Het groeit in dichte pollen in de duinen en werkt duinvormend dankzij de etagewortels. Dat werkt als volgt: steeds als de pol onder dreigt te stuiven, vormt het nieuwe knopen en groeit het verder door. Op die manier ontstaat er in de zandberg een stevig raamwerk van wortels, waardoor het bestand is tegen invloeden van wind en zee.

Het gras is te herkennen aan de stijve grijsgroene, spitse bladeren die behaard zijn, en tot een halve meter lang worden. Helm is algemeen in de duinen, maar ook te vinden langs rivieren en spoorbermen. De soort wordt niet met uitsterven bedreigd, maar er vindt door stikstofdepositie wel verdringing door andere soorten plaats. Daar zitten voor ons Hollanders risico’s aan verbonden. Het raaigras en tankmos dat voor helm in de plaats komt, wortelt slechts vijf centimeter diep en is daardoor veel vatbaarder voor storm en zee. We snijden onszelf op allerlei manieren in de vingers als we de uitstoot van stikstof niet fors terugdringen. Dat gaat verder dan alleen de stikstof uit de landbouw, want de duinen hebben vooral veel last van uitstoot uit scheepvaart en industrie.

Tekst: SoortenNL
Foto’s: Hans Boll en Jan van der Straaten, Saxifraga