Geplaatst op

Nachtvlinderjaar 2022, meer dan een miljoen waarnemingen!


De Vlinderstichting

23-jan-2023Dat nachtvlinders populair zijn, zien we aan de enorme toename aan waarnemingen. In 2022 zijn we de magische grens van 10.000.000 waarnemingen in Noctua, de meest complete nachtvlinderdatabase in beheer van de Werkgroep Vlinderfaunistiek en De Vlinderstichting gepasseerd. Alleen in 2022 waren er maar liefst 1,14 miljoen nachtvlinderwaarnemingen. Hier een korte opsomming van enkele bijzonderheden.

Moerasspinner

Moerasspinner (Source: Jurriën van Deijk)

In april werden er in Noord-Brabant nabij Eindhoven enkele hulstbladen gevangen op een locatie waar de soort jaren eerder ook al eens gezien was. Eind oktober waren er enkele meldingen van de oranjerode oogspanner in ons land, die waarschijnlijk aangevoerd werden door de zuiderwind. De soort werd in Drenthe, Overijssel en Zeeland aangetroffen. In Renkum, Gelderland, werd op 17 mei de tweede bandstipspanner voor Nederland gevangen. In Groningen werd een elzenspannertje gezien op 17 juni, de eerste waarneming van deze soort in ons land sinds 2005. In november werden er in Limburg en in Zuid-Holland wingerdpijlstaarten gezien, een zeer zeldzame trekvlinder die af en toe in Nederland gezien wordt. In mei en begin juni werden verspreid over het hele land bovengemiddeld veel gestreepte pijlstaarten waargenomen. In Noord-Brabant werd de moerasspinner toch nog weer aangetroffen.

Prachtbeer

Prachtbeer (Source: Twan Teunissen)

Vanaf half oktober kwam er een heuse influx van prachtberen op gang. Door de aanhoudende zuidelijke stroming werden vele exemplaren vanuit Zuid-Europa richting het noorden geblazen. In Nederland zijn enkele honderden waarnemingen gedaan van deze soort in oktober en november. Een influx als deze vond niet eerder plaats. In juni werden in Groningen, Overijssel en Drenthe enkele vlinders van de bonte beer aangetroffen. Op 16 augustus werd de eerste witlijnprachtuil voor Nederland gevangen in de Millingerwaard. Dit is een zeldzame trekvlinder uit Zuid-Europa en Noord-Afrika. In de wintermaanden werden er enkele overwinterende dubbelstipsnuituilen aangetroffen, voornamelijk in (vleermuis)bunkers. Deze zuidelijke soort is al jaren met een opmars bezig en wordt nu dus ook steeds vaker in Nederland gezien. Nabij Apeldoorn werd weer eens een donker visstaartje ontdekt op 29 juni. De waarnemingen van de populierengroenuil nemen toe met nu ook meerdere waarnemingen in de provincie Groningen. Na vele jaren werd afgelopen jaar op 21 april in Zwijndrecht, Zuid-Holland, een brildrager gevangen in een lichtval. Voor zover bekend is dit het tweede exemplaar voor ons land.

Schapengrasuil

Schapengrasuil (Source: Jurriën van Deijk)

In Zuid-Limburg en in Noord-Brabant waren er afgelopen jaar meerdere waarnemingen van de moerasbos-uil. De waarnemingen van de groene geelvleugeluil in Limburg nemen toe, met in 2022 meerdere exemplaren. In Gelderland waren er enkele waarnemingen van de lastig te herkennen schapengrasuil en op de kwelders van Groningen en Friesland werden verschillende populaties van de zeeuwse grasworteluil ontdekt. Ook afgelopen jaar waren er in Zeeland weer flink wat waarnemingen van de gevlamde grasuil. In 2022 werden er weer veel florida-uilen aangetroffen, maar de aantallen van 2015 zijn zeker niet overtroffen. In Zeeland werd ten oosten van Terneuzen een heuse populatie bleekschouderuilen ontdekt, na enkele waarnemingen van een jaar eerder. In Zeeland en op Texel waren er enkele waarnemingen van de ni-uil, deze soort werd zowel in het voor- als najaar gezien. 

Streepkokerbeertje

Streepkokerbeertje (Source: Jurriën van Deijk)

Naast deze grote aantallen losse waarnemingen zijn er via het Meetnet Nachtvlinders 250.000 nachtvlinders geteld; ruim 190.000 macronachtvlinders en bijna 60.000 microvlinders. Omdat deze op gestandaardiseerde wijze zijn verzameld, kunnen deze worden gebruikt om verschillen in aantallen vast te stellen. Zo weten we nu welke soorten in 2022 een relatief goed jaar ten opzichte van de voorgaande drie jaren hadden. Om er een paar te benoemen: de dennenspanner (zie leadfoto) had in 2019 een dipje, en de soort nam daarna weer toe. De donkere marmeruil had in 2020 een dipje, maar de aantallen lagen in 2022 weer veel hoger. De gerande spanner ging ook achteruit in 2019. Daarna nam die weer toe en in 2022 lagen de aantallen weer een stuk hoger. De gewone breedvleugeluil, een soort die vooral door de BIMAG-boeren erg veel wordt gevangen, had in 2022 een erg goed jaar. Het zwart beertje had last van de droge jaren. Ondanks dat 2022 ook droog was, lagen de aantallen gelukkig weer wel hoger dan de jaren ervoor, mogelijk door het niet al te droge en warme najaar van 2021. Het streepkokerbeertje had in 2020 een topjaar met erg hoge aantallen, maar in de jaren erna namen de aantallen flink af. Deze jaarlijkse variaties zijn normaal bij nachtvlinders en trouwens bij heel veel insecten, en dit zegt dus niet of het goed of slecht met deze soorten gaat. Daarvoor hebben we langere tijdreeksen nodig, het liefst tien jaar of meer. In het jaarverslag vlinders en libellen dat in april uitkomt wordt daar verder op ingegaan. Wil je bijdragen aan deze kennis? Voer je nachtvlindertellingen met een val dan in via Meetnet.Vlinderstichting.nl.

Meer informatie

Tekst: Jurriën van Deijk en Rik Wevers, De Vlinderstichting
Foto’s: Jurriën van Deijk (leadfoto: dennenspanner); Twan Teunissen