Over tekenbeten

Bij een tekenbeet heeft de teek zich in de huid vastgebeten om bloed te zuigen. Hun beet is meestal pijnloos. Ze kunnen ongemerkt uren of zelfs dagen op de huid zitten en zich volzuigen met bloed. Meestal zijn tekenbeten onschuldig. Toch is het belangrijk een teek zo snel mogelijk te verwijderen. Teken kunnen namelijk besmet zijn met ziekteverwekkers zoals de Borrelia bacterie die de ziekte van Lyme kan veroorzaken bij mens en dier. Jaarlijks zijn er in Nederland ongeveer anderhalf miljoen tekenbeten.

Hoe controleer ik op tekenbeten?

Bent u op een plaats geweest waar teken voorkomen? Controleer uzelf (en eventueel anderen) op tekenbeten. Een teek heeft voorkeur voor bepaalde plaatsen op het lichaam, zoals liezen, knieholtes, oksels, bilspleet, de randen van uw ondergoed, achter de oren en rond de haargrens in de nek. Gebruik zo nodig een spiegel en een vergrootglas. Controleer ook uw kleding. U kunt kleding met teken minimaal 30 minuten op 60┬║C wassen of de kleding na het wassen in de wasdroger stoppen. Dan gaan teken dood. Zie onderstaande animatie waarin wordt uitgelegd wordt hoe je een systematische tekencontrole doet.

Wat moet ik doen bij een tekenbeet?

Volg de volgende stappen bij een tekenbeet:

  1. Haal een teek zo snel mogelijk weg. Hoe langer de teek in uw huid zit, hoe groter de kans dat hij ziekteverwekkers overdraagt.
  2. Gebruik geen alcohol, jodium, zeep, olie of andere middelen voordat u de teek verwijdert.
  3. Neem een puntig pincet waarmee u de teek goed bij de kop kunt vastpakken. Er zijn ook andere tekenverwijderaars te koop bijvoorbeeld bij de drogist of apotheek. Gebruik het product volgens de gebruiksaanwijzing. Eventueel kunt u een vergrootglas gebruiken.
  4. Pak de teek zo dicht mogelijk op de huid bij de kop beet en trek hem er langzaam uit. Als er een stukje van de kop van de teek in de huid achterblijft, is dat ongevaarlijk. Dat komt er vanzelf weer uit, net als bij een splinter. Ontsmet het beetwondje (nadat u de teek heeft verwijderd) met 70% alcohol of jodium.
  5. Schrijf de datum en de plaats op het lichaam waar u gebeten bent op.
  6. Zit de teek waarschijnlijk al meer dan 24 uur in de huid vast? Overleg dan met de huisarts of behandeling gewenst is.
  7. Hebt u de teek binnen 24 uur verwijderd? Houdt de huid rondom de beet 3 maanden in de gaten. Let op het ontstaan van een rode ring of andere klachten die kunnen duiden op de ziekte van Lyme.
  8. Indien een rode kring ontstaat of u klachten krijgt ga dan naar de huisarts en vermeld dat u door een teek gebeten bent.
  9. Registreer een tekenbeet op www.tekenradar.nl en doe mee aan het onderzoek naar teken van het RIVM en Wageningen University.

Hoe verwijder ik een teek?

Het is belangrijk dat u een tekenverwijderaar gebruikt waarbij u de kop van de teek goed vast kunt pakken. Dit kan goed met een puntig pincet en of een andere tekenverwijderaar die bij de drogist of apotheek te koop is.

Het is vooral belangrijk dat u de teek snel verwijdert, dat halveert de kans op Lymeziekte. Zit de teek nog maar net op de huid (als hij nog klein en plat is en niet is volgezogen met bloed) en heeft u voorlopig geen tekenverwijderaar voor handen? Dan kunt u hem ook met de nagels uit de huid halen. Beter is het om een tekenverwijderaar mee te nemen als u het groen in gaat en de teek daarmee te verwijderen.

Hoe kan ik een tekenbeet voorkomen?

Teken zitten vooral in hoog schaduwrijk gras en dode bladeren bij bomen en struiken. Teken vallen in principe niet uit bomen. Vermijd in een tekenrijke omgeving contact met lage planten en struiken zodat teken niet op uw lichaam over kunnen stappen. Mensen die in aanraking komen met teken (zoals boswachters, hoveniers en militairen) wordt aangeraden zichzelf extra te beschermen tegen tekenbeten. 

De onderstaande tips bieden geen garantie dat u geen tekenbeet oploopt. Het blijft dan ook belangrijk om lichaam te controleren op tekenbeten en kleding op de aanwezigheid van teken nadat u in het groen bent geweest.

  • Blijf zoveel mogelijk op de paden en vermijd dichte begroeiing en struikgewas.
  • Draag dichte schoenen, lange mouwen en een lange broek. Stop broekspijpen in uw sokken. Op lichte kleding zijn teken beter te zien. Indien u regelmatig de kleding inspecteert gedurende het verblijf in het groen kunt u teken al voordat ze op de huid komen en zich vastbijten verwijderen.
  • Draag kleding die is ge├»mpregneerd met het insectenwerend middel Permetrine
  • Spuit uw kleding in met een insectenwerend middel dat DEET (diethyltoluamide) bevat met een minimum concentratie van 30% en smeer de onbedekte huid in met een middel dat DEET bevat. DEET zit verwerkt in diverse antimug-middelen, maar de stof werkt ook afstotend op teken. DEET blijft ongeveer 6 uur actief.

Het belangrijkste advies is om uw huid en kleding goed te controleren en teken te verwijderen nadat u in het groen bent geweest.